Vrouwen die na een langdurige coma ontwaken, lopen het risico hun haar te verliezen door extreme klitvorming. Door het lange liggen raakt het haar soms zo beschadigd dat afknippen of zelfs scheren de enige optie is. Ook Alicia overkwam het: haar haar veranderde in een massieve klit, tot kapster Medina zich meldde om het alsnog te redden.

Het is halverwege december als krullendokter Medina een oproep van Alicia in een besloten groep voorbij ziet komen. "Ik zat op de bank, opende Facebook, zag haar bericht en reageerde al voordat ik het helemaal had gelezen", vertelt ze aan RTL Nieuws.

Het was een oproep uit pure wanhoop. Het lange haar waar Alicia altijd zo trots op was geweest, was na haar coma van een aantal weken van boven tot onder veranderd in een massieve klit, vastgegroeid aan haar hoofd. "Wat voor anderen misschien alleen haar lijkt, was voor mij alles", schreef ze.

'Alicia', waar het in dit artikel over gaat, is een fictieve naam, haar echte naam is bekend bij de redactie. Ze schaamt zich en wil niet herkenbaar in beeld. Op haar verzoek laten we ook de medische oorzaak van haar coma achterwege. Kapster Medina heeft toestemming van Alicia om haar verhaal te delen.

Door de klit durfde Alicia niet meer naar buiten en mensen niet meer onder ogen te komen. "Ik schaamde me enorm en was bang voor de reacties, maar ik zag geen andere uitweg", vertelt ze. "Ik vroeg niet om iemand die mijn haar wilde redden, maar om iemand die het eraf wilde scheren en me kon helpen aan een pruik."

Scheren leek voor haar de enige optie. Een optie waar ex-comapatiënten vaker mee geconfronteerd worden, zegt Medina. "Als kapster hoor je veel verhalen. En nadat ik het proces op TikTok had gedeeld, kreeg ik tientallen hulpvragen. Niet alleen van ex-comapatiënten, maar ook van vrouwen die bijvoorbeeld door een postnatale depressie hun haar niet meer konden verzorgen en nu met een onbehandelbare klit zitten."

Een verpleegkundige bij Medina in de kappersstoel zei: 'Ik geloof het meteen, zo oplettend zijn we in het ziekenhuis niet altijd met haarverzorging'.

De intensive-care voorzitter van Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland ( V&VN) bevestigt dat. "Er zijn geen vaste richtlijnen over wie het haar van een comapatiënt verzorgt. We doen wat we kunnen, maar het heeft niet de hoogste prioriteit", laat hij weten.

Haar heeft een schubachtige structuur. Als het lange tijd niet wordt verzorgd, gaat het makkelijk in de klit. Bij mensen die in coma hebben gelegen valt het haar sneller uit, omdat het lichaam in een overlevingsmodus staat. Daardoor klit het haar sneller en wordt het droger en kwetsbaarder.

Willeke Pietersma, eigenaar van De Haarzaak, een salon gespecialiseerd in haar- en hoofdhuidproblemen, ziet het probleem regelmatig terug. "Meerdere keren per jaar krijgen we mensen met extreem vervilt haar die ons om hulp vragen."

Soms is ontklitten nog mogelijk, maar vaak is de hoofdhuid zo beschadigd dat afknippen de enige optie is. "En dat heeft grote impact. Het gaat niet om 'mooi' haar, maar om identiteit. Zeker na ziekte is het verlies daarvan extra zwaar", zegt Pietersma.

Volgens Pietersma durft lang niet iedereen hulp te zoeken. "Ongeveer 3 procent van onze klanten heeft zo'n coma-mat, maar dat zijn alleen de mensen die de stap durven te zetten. Wij zullen het er nooit afscheren, ook als we moeten knippen kijken we wat we kunnen behouden."

Volgens Pietersma en Medina kan de nazorg na een lange coma beter. "Als zo'n haarmat niet wordt behandeld, kunnen er gezondheidsrisico's ontstaan, zoals hoofdhuidproblemen, pijn en infecties. Maar minstens zo belangrijk is de waardigheid van iemand", zegt Medina.

Met dat besef maakte Medina voor Alicia een stappenplan. "Ik haalde allerlei producten in huis om te ontklitten. Toen ik het haar in het echt zag, bleek het nog veel erger dan gedacht en moest ik het plan aanpassen."

'Niet meer in de spiegel durven kijken'
Ontmoedigd raakte ze niet. "Ik hou van een uitdaging. Ik dacht vooral: wat moet dit verschrikkelijk voor haar zijn. Dit was duidelijk geen klus van een paar uur." Hoop bleef ze houden. "Dat wilde ik haar meteen meegeven. Ik zag iemand die niet meer in de spiegel durfde te kijken."

De eerste dag begon om tien uur 's ochtends en eindigde pas om half één 's nachts. "Een coma-mat ontstaat vaak aan de achterkant van het hoofd door het liggen. Bij haar zat het ook aan de zijkanten. Wat ik los kreeg, heb ik meteen ingevlochten. Anders klit het opnieuw samen en maak je het haar alleen maar verder kapot."

Oliën, hydrateren, werken onder de stoomkap en vooral: veel slib creëren. "En vooral niet kammen. Door trekken kunnen kale plekken ontstaan. Het is alsof je een harp bespeelt: alles moet met rust en engelengeduld."

Het proces was ook emotioneel. "Voor haar, maar ook voor mij. Die eerste nacht heb ik als een klein kind tegen mijn man aan gehuild. Om hoe oneerlijk het leven soms kan zijn."

Na vijf dagen en ruim 32 uur vrijwilligerswerk kon het haar eindelijk worden gewassen. "We hebben samen gehuild van opluchting. Het moment dat ze weer water door haar haar voelde stromen, was zó bijzonder en aandoenlijk."

Voor Medina waren het intensieve dagen. "Voor mij was het zwaar, maar zij kreeg stukje bij beetje haar leven terug. Toen ze weer met haar handen door haar haar kon gaan, riep Alicia: 'Ik ben er weer.' En: 'Door jou geloof ik weer dat God mij niet is vergeten.'"
Foto

Naast het ontklitten kreeg Alicia ook een make-over cadeau. "Manicure, pedicure, wimperextensions en een gezichtsbehandeling. Zodat ze zich weer vrouw mocht voelen."

De video's op TikTok leverden veel herkenning op. Zo schreef een jonge vrouw: "Ontroerend. Ik ben ook ernstig ziek geweest. Bij mij zijn de klitten helaas afgeknipt omdat ze waren vastgekoekt met bloed. Op sommige plekken groeit mijn haar nog steeds niet terug."

Medina hoopt dat het onderwerp bespreekbaarder wordt. "Als Alicia niet om hulp had gevraagd, had ze haar haar afgeschoren en zou ze dagelijks, door het dragen van een pruik, geconfronteerd worden met haar trauma. Nu kan ze beginnen met helen."

Dat is iets wat Medina meer vrouwen gunt. "Het liefst met gespecialiseerde zorg, en dat de behandelingen via de zorgverzekering worden vergoed. Want hoe graag ik andere vrouwen ook wil helpen: ik moet uiteindelijk ook mijn brood verdienen.