Een oude band bij een prullenbak trok Alex Zwijnenburgs aandacht, tijdens een wandeling in het Van Veldhuizenbos in Dronten. De band was daar achtergelaten door medewerkers van het groenonderhoud van de gemeente. Bij de afvalbak vond Alex ook wat metalen onderdelen.

En hij was niet de enige: de gemeente kreeg ook meldingen van andere wandelaars. Al hun vondsten hebben vier jaar later geleid tot de identificatie van een gecrashte Britse Avro Lancaster.

Als Alex in 2022 met de hond door het bos loopt, ziet hij dat groenmedewerkers een braakliggend veldje onder handen hebben genomen. Volgens Alex groeide daar voornamelijk onkruid. De medewerkers hadden grof geschut gebruikt. Ze waren diep in de grond geweest.

Naast het veldje staat een prullenbak, waar een oude band bij ligt. Omdat Alex zelf veel met banden werkt, had hij al snel door dat dit niet zomaar een oude autoband was. Het leek een vliegtuigband te zijn. Deze zijn steviger en ze hebben hele dikke wanden. Hij had dit soort banden wel eens gemonteerd bij zware landbouwvoertuigen.

Als deze band er ligt, ligt er misschien verderop nog wel meer, denkt Alex. Hij besluit om verder te lopen, het perceel op. Daar vindt hij stukken aluminium. Bij sommige delen ziet hij duidelijk de gaten waar vroeger klinknagels in gezeten hebben.

Hij kijkt in de richting van de ijsbaan en herinnert zich dat daar een crashpaal staat. Deze paal markeert de vindplaats van een geschutskoepel van een vliegtuig die in de jaren '50 al gevonden was.

De Drontenaar neemt een foto van de band en brengt een ander gevonden onderdeel mee naar huis. Daarna gaat hij online op onderzoek uit. Hij weet dat de geschutskoepel die al eerder was gevonden, vermoedelijk van een Britse Avro Lancaster-bommenwerper was. Daardoor kan hij gerichter op zoek.

De band heeft ook nog eens een typische groef, die kenmerkend was voor Lancasters. Het aluminium onderdeel lijkt van een vleugelklep te zijn.

Alex verzamelt zijn informatie en brengt de gemeente op de hoogte. Deze nodigt hem uit om het onderdeel op het gemeentehuis te komen brengen. Daarna besluit Dronten zelf eens te gaan kijken op het perceel, om vervolgens Defensie in te schakelen.

De gemeente krijgt meerdere meldingen over het terrein. "Onze collega's van Groenbeheer die het onderhoud verzorgen in het bos, hebben in het najaar van 2022 enkele spullen gevonden en hier een melding van gemaakt", laat een woordvoerder weten. "Eén van deze spullen betrof inderdaad een band. De medewerker heeft deze bij de afvalbak neergelegd om deze op de juiste manier af te laten voeren."

Volgens de woordvoerder wordt er in het bos geregeld door mensen met metaaldetectoren in de bodem gezocht. "We hebben in diezelfde periode van verschillende personen meldingen gekregen over aangetroffen voorwerpen", vertelt de woordvoerder.

Dat alles vormde aanleiding voor een verder onderzoek. Zo werden er door Defensie bodemscans gemaakt, waaruit bleek dat er meer in de grond lag. Dat gebeurde tussen december 2022 en juni 2023.

In 2024 werd bevestigd dat het waarschijnlijk om een Lancaster ging. Onduidelijk was nog om welk toestel het specifiek ging, en of het misschien hetzelfde toestel was als waarvan de geschutskoepel gevonden was.

Naast vliegtuigdelen en bomscherven trof Defensie ook 'ontplofbare oorlogsresten' aan in de bodem van de crashlocatie in het Van Veldhuizenbos. Om die redenen werd besloten het vliegtuig te bergen.

De crashlocatie werd afgezet. Later bleek dat stukken van het toestel over een nog groter deel van het bos verspreid lagen. Ondertussen was de gemeente samen met Defensie bezig met de voorbereiding van de berging.

Dat is namelijk niet zomaar een klus. Er is specialistische begeleiding nodig. Ook moest onderzocht worden hoe de restanten geborgen konden worden en waren er diverse vergunningen nodig.

Wat er na de berging gebeurde
In november vorig jaar was het zover: de berging ging beginnen. Alex liep in die periode geregeld langs de plek. Hij zag hoe medewerkers van Defensie te werk gingen. Ook hoorde hij 's avonds geregeld de machines die de afgegraven grond zeefden. Defensie zocht naar onderdelen waar nog registratienummers op stonden, of naar persoonlijke eigendommen van de bemanning.

De resten werden verzameld en door Defensie verder onderzocht. Vorige maand kwam de doorslag in het onderzoek: op twee onderdelen waren registratienummers gevonden. Defensie kon ontdekken om welk vliegtuig het ging: de Avro Lancaster Mk III JB120 LQ-D, die in de nacht van 27 op 28 september 1943 werd neergeschoten boven het IJsselmeer.

Het toestel behoorde tot het Canadese 405 Pathfinder Squadron dat was gestationeerd in de buurt van het Engelse Cambridge. In de nacht van 27 op 28 september 1943 nam de bommenwerper deel aan een grote luchtaanval op de Duitse stad Hannover.

De bemanning bestond uit zeven jonge mannen: vier Canadezen, een Australiër, een Schot en een Brit. Onder hen waren de 21-jarige piloot Bruce A. St. Louis, de 24-jarige boordschutter John C. Lowther en de 22-jarige navigator Stuart A. Long.

In 1959 werden in de omgeving al stoffelijke resten gevonden. Die liggen begraven als onbekende vliegers op een militaire begraafplaats in Nijmegen. Ook tijdens de berging in november zijn menselijke resten gevonden. Of de resten afkomstig zijn van bemanningsleden van de JB120, wordt nog onderzocht door de Bergings- en Identificatiedienst van Defensie.

Inmiddels wordt er hard gewerkt aan het herstel van het bos en de herinrichting van de bergingslocatie. In september is er gemaaid en is het terrein opnieuw ingezaaid.