Wie zuivelproducten vervangt door plantaardige alternatieven, zoals havermelk, kan minder belangrijke voedingsstoffen binnenkrijgen. Vooral de inname van jodium kan daardoor dalen. Dat blijkt uit een Britse modelstudie die is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet Planetary Health.

De onderzoekers onderzochten wat er gebeurt als melk, yoghurt en kaas deels of helemaal worden vervangen door plantaardige alternatieven. Daarvoor gebruikten ze voedingsgegevens van ruim 3000 Britse volwassenen en kinderen. Ook analyseerden ze het aanbod van plantaardige zuivelproducten op de Britse markt.

Bij een gedeeltelijke vervanging daalde de inname van jodium, calcium, vitamine B2 (riboflavine) en vitamine B12 al. Bij een overstap die aansluit bij internationale adviezen voor een duurzamer voedingspatroon, daalde de jodiuminname met 13 tot 28 procent.

Vooral tienermeisjes vormen een risicogroep, blijkt uit het onderzoek. Zij kregen volgens de berekeningen ook zonder overstap al relatief weinig jodium binnen. In de onderzochte groep had 54 procent van de meisjes tussen de 14 en 18 jaar een ontoereikende jodiuminname. Bij vervanging van 20 tot 35 procent van de zuivelconsumptie kan dat percentage oplopen tot 65 procent. Ook bij vrouwen tussen de 19 en 49 jaar stijgt het aandeel met een ontoereikende inname: van 32 naar 42 procent.

Jodium in plantaardige alternatieven
Jodium is belangrijk voor de werking van de schildklier. De schildklier gebruikt het mineraal om hormonen aan te maken die onder meer de stofwisseling, groei en ontwikkeling van het zenuwstelsel ondersteunen. Vooral tijdens de zwangerschap en in de eerste levensjaren is voldoende jodium belangrijk.

Zuivelproducten leveren een belangrijke bijdrage aan de jodiuminname. In plantaardige zuivelalternatieven zit vaak minder jodium. Bovendien wordt het mineraal maar weinig aan deze producten toegevoegd.

Uit de analyse van de Britse onderzoekers blijkt dat van de onderzochte plantaardige melkproducten, yoghurt en kaas ongeveer 12 procent was verrijkt met jodium. Calcium en vitamine B12 werden al vaker toegevoegd.

De onderzoekers onderzochten ook mogelijke oplossingen. Zo berekenden ze wat er gebeurt als fabrikanten plantaardige zuivel verplicht verrijken met jodium en andere voedingsstoffen. Ook keken ze naar het toevoegen van jodiumhoudend zout aan brood. Een combinatie van beide maatregelen bleek in het model de jodiuminname op peil te kunnen houden, zelfs bij volledige vervanging van zuivel.

Sommige fabrikanten verrijken hun producten al met belangrijke voedingsstoffen. Niamh Brannelly, hoofd voeding en wetenschapscommunicatie bij Danone in het Verenigd Koninkrijk, laat aan The Guardian weten dat het kernassortiment van Alpro is verrijkt met calcium, jodium en vitamine B2 en B12.

Ook Oatly wijst op de verrijking van een deel van het assortiment. Caroline Orfila Jenkins, vicepresident wetenschap en technologie bij Oatly, zegt dat alle ongezoete, niet-biologische haverdranken van het merk zijn verrijkt met voedingsstoffen zoals jodium, calcium, riboflavine en vitamine B12 en D. "Dit onderzoek onderstreept het belang van de juiste verrijking nu diëten steeds meer plantaardig worden", aldus Orfila Jenkins.

De samenstelling verschilt dus per merk en productsoort. Het is daarom volgens de onderzoekers belangrijk om niet alleen naar de plantaardige basis, zoals haver, soja of amandel, te kijken, maar ook naar de voedingswaardetabel op de verpakking.