Alcohol is de afgelopen tien jaar relatief goedkoper geworden. Terwijl de overheid op allerlei terreinen probeerde ongezonde leefstijlen financieel te ontmoedigen, lijkt het erop dat alcohol al die tijd werd ontzien. En de kosten van een ongezond consumptiepatroon komen voor rekening van de maatschappij en het bedrijfsleven, schrijft Tim van der Valk in het economenvakblad ESB. 'Beprijzend beleid ligt voor de hand.'

De auteur wijst erop dat alcoholhoudende drank sinds 2014 weliswaar zo'n twintig procent duurder is geworden; het mediaaninkomen ging in diezelfde periode met bijna 50 procent omhoog. 'Alcohol is de afgelopen jaren dus steeds betaalbaarder geworden', schrijft Van der Valk. Hetzelfde gaat overigens ook op voor ongezond –veelal ultrabewerkt - voedsel, maar dan in veel mindere mate, waardoor de auteur zich richt op alcohol.

Hij pleit ervoor dat de accijns op alcohol fors omhoog gaat en vooral, meestijgt met het gemiddelde inkomen. Liefst zou Van der Valk zien dat de accijns eens in de drie jaar wordt geïndexeerd en niet elk jaar. Daardoor wordt het schokeffect groter, 'wat het gedragseffect bij de gebruiker kan vergroten'.

De kritiek dat prijsbeleid betuttelend zou zijn en tot niets zou leiden weerspreekt hij vast. Van der Valk wijst er in zijn artikel op dat er in de wetenschap een heersende consensus is dat prijsbeleid wel degelijk werkt, en zelfs geldt als 'een van de meest effectieve methoden om consumptie tegen te gaan.'

Hij neemt daarvoor de accijns op tabak als voorbeeld. De prijs van een pakje sigaretten steeg in diezelfde jaren wel veel harder dan het gemiddelde inkomen, waardoor roken daadwerkelijk duurder werd. Een vorig jaar uitgevoerde wetenschappelijke steekproef toonde aan dat twaalf procent van de rokers gestopt was, of minder was gaan roken als gevolg van de accijnsverhogingen.

Tim van der Valk in economenvakblad ESB
Overigens is de uiterste reikwijdte bij roken inmiddels wel bereikt; door de steeds hogere prijzen neemt het aantal rokers dat illegale sigaretten koopt ook toe.

Bij alcohol is er wel nog steeds een wereld te winnen, besluit de auteur. 'De maatschappelijke baten van een accijnsverhoging op alcoholhoudende dranken zijn groot, mede omdat het accijnsinstrument tot op heden nog maar beperkt wordt ingezet.'