Honderdduizenden bomen zorgen al meer dan 40 jaar voor schaduw en verkoeling in Beijing, maar nu blijken ze ook een grote rol te spelen in luchtvervuiling. Dat ontdekten wetenschappers van de Jinan University in Guangzhou.

Treurwilgen en populieren in de Chinese hoofdstad stoten grote hoeveelheden ozon uit, ontdekte een internationaal team van wetenschappers. Dat gebeurt vooral bij hoge temperaturen, schrijft The South China Morning Post. Het onderzoeksteam was eigenlijk van plan om te meten hoe menselijke activiteiten ozonvervuiling veroorzaakten.

Ozon (O3) is een gas dat hoog in de atmosfeer en dicht bij het aardoppervlak voorkomt. Ozon komt van nature voor in de atmosfeer en beschermt tegen schadelijk UV-licht. Dicht bij het aardoppervlak kan ozon ontstaan uit natuurlijke bronnen en menselijke activiteit. In combinatie met twee andere verbindingen kan ozon bijdragen aan smogvorming.

Uitlaatgassen die smog veroorzaken worden sinds de jaren '40 al erkend als een probleem voor de volksgezondheid, maar de hoge ozonniveaus in Beijing verbaasden de onderzoekers omdat veel auto's in de stad inmiddels elektrisch rijden. Het team constateerde dat de bomen de meest waarschijnlijke boosdoener van de hoge ozonniveaus zijn, volgens onderzoek gepubliceerd in het tijdschrift Science Advances. Specifiek treurwilgen en populieren produceerden veel meer smog dan verwacht.

De wetenschappers waarschuwen dat het stedelijke groen de 20 miljoen inwoners van de Chinese hoofdstad kan 'verstikken' doordat het de ozonniveaus in de lucht van de stad verhoogt.

Dat gebeurt omdat de bomen ongewoon hoge niveaus van isopreen produceren, een vluchtige organische verbinding die ozon aan het aardoppervlak produceert wanneer het reageert met stikstofoxiden, dat typisch door voertuigen of fabrieken wordt geproduceerd.

Beijing is niet de enige stad in China met dit probleem, maar er groeien wel veel boomsoorten zoals witte populieren en treurwilgen, die naar schatting 35 procent van het groen in de stad beslaan.

In 1979 begon het bestuur van Beijing met het vergroenen van de stad en tegen het einde van 2018 hadden ze naar schatting 284.000 populieren- en wilgenbomen geplant in een gebied dat wordt omringd door de vijfde ringweg, algemeen beschouwd als het belangrijkste stedelijke gebied. Volgens de hoofdonderzoeker is het ozongehalte uit de bomen het hoogste van alle bestaande stedelijke waarnemingen, en wordt bijna het niveau bereikt dat in gematigde bossen wordt gezien.

De bomen hebben ook veel voordelen. Ze groeien snel, overleven koude winters en bieden schaduw in de zomer. Het probleem wordt verergerd door de hete zomers in de Chinese hoofdstad, waardoor planten meer ozon produceren.

Gegevens laten zien dat toen de temperatuur in Beijing van 20 graden naar 35 graden steeg het tempo waarmee ozon in de atmosfeer afbrak om verontreinigende stoffen te vormen, met ongeveer 700 procent toenam. Vervuiling door menselijke activiteiten nam met maar ongeveer 40 procent toe.

De studie roept niet op om de bomen weg te halen, maar suggereert dat het aandeel van andere soorten bomen in de stad geleidelijk zou moeten toenemen. De onderzoekers voegen toe dat het nog steeds belangrijk is om schadelijke uitstoot door menselijke activiteit te verminderen, vooral tijdens de zomer.