Jarenlang vormde de digitale klusjeseconomie voor tienduizenden hoogopgeleide Kenianen een cruciale ontsnapping aan de torenhoge jeugdwerkloosheid. Een van de meest lucratieve takken daarbinnen was het zogeheten ‘academisch schrijven’: het tegen betaling opstellen van essays, opdrachten of zelfs complete afstudeerscripties voor buitenlandse studenten. Nu kunstmatige intelligentie de academische wereld heeft veroverd, is deze omvangrijke schaduwindustrie in rap tempo vrijwel volledig ingestort. Wat begon als een doolhof van illegale essayopdrachten groeide het afgelopen decennium uit tot een van de belangrijkste bronnen van inkomsten voor de Keniaanse jeugd. Met een jeugdwerkloosheid die hoger ligt dan 25 procent en een arbeidsmarkt waarin vier op de vijf banen zich in de informele sector bevinden, boden platforms als Upwork, Fiverr en AceMyHomework een digitale uitweg.
Westerse studenten – voornamelijk uit de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Australië – besteedden hun huiswerk op grote schaal uit aan westerse of Afrikaanse online schrijvers. In steden als Nairobi zorgde de instroom van buitenlands geld voor een zichtbare klasse van 'academische gig-workers'. Op het hoogtepunt van de industrie, rond de eeuwwisseling, schreven naar schatting meer dan 40.000 mensen in Nairobi alleen al fulltime opdrachten voor westerse studenten. Succesvolle essayisten reden in gloednieuwe Subaru's, hadden de nieuwste telefoons en reserveerden dure tafels in het nachtleven van de Keniaanse hoofdstad.
Het verschijnsel dat binnen het hoger onderwijs bekendstaat als 'contractfraude' (contract cheating), is onderwijsinstellingen al jaren een doorn in het oog. Waar traditionele plagiaatscanners falen omdat de ingeleverde teksten origineel zijn geschreven, bleken de detectiesystemen moeite te hebben met het opsporen van het fenomeen. De markt speelde openlijk in op wanhopige of gemakzuchtige studenten door de diensten aan te bieden onder het mom van 'onderzoek en referentiemateriaal', hoewel de opdrachten in de praktijk rechtstreeks werden ingeleverd.
Nu studenten overstappen op gratis generatieve AI, droogt een cruciale digitale inkomstenbron op en dreigt voor Keniaanse afgestudeerden een nieuwe economische impasse. Nu studenten overstappen op gratis generatieve AI, droogt een cruciale digitale inkomstenbron op en dreigt voor Keniaanse afgestudeerden een nieuwe economische impasse.
Hoewel experts en westerse universiteiten de praktijk luidkeels veroordeelden als een vorm van internationale fraude, werd het fenomeen in Kenia zelf stilzwijgend door de vingers gezien. Het sloot aan bij een bredere nationale outsourcingstrategie. Sinds de komst van goedkoop snel internet in 2009 stimuleerde de Keniaanse overheid online uitbesteding – zoals data-invoer, transcriptie en softwareontwikkeling – om de hoogopgeleide bevolking aan het werk te helpen. De opkomst van generatieve AI eind 2022 veranderde de markt echter drastisch. De markt stortte vrijwel van de ene op de andere dag in elkaar. Buitenlandse studenten maakten de overstap van betaalde Keniaanse freelancers naar gratis AI-modellen. De vraag naar geschreven essays nam scherp af, tarieven kelderden en werkgelegenheid droogde op. De schaarse opdrachten die overblijven, bestaan nu voornamelijk uit het 'vermenselijken' van door door AI gegenereerde concepten om de nieuwste AI-detectiesoftware van universiteiten te omzeilen.
De instroom van AI raakt niet alleen de essayfabrieken. Ook andere vormen van digitaal freelancewerk in lage-lonenlanden, zoals de Filipijnen en India, verdwijnen in rap tempo. Eerder zag de Keniaanse markt het werk rond transcripties al opdrogen door geautomatiseerde spraakherkenning. Daarnaast zorgden kritiek op lage lonen en slechte arbeidsomstandigheden bij grote techbedrijven ervoor dat moderators en AI-trainingsbedrijven hun activiteiten in de regio terugschroefden.

Onderzoekers waarschuwen dat de ontwikkelingen in Kenia dienen als een voorbode voor de mondiale arbeidsmarkt. Waar automatisering voorheen voornamelijk fysieke of routinematige arbeid verving, overspoelt AI nu marktsegmenten voor hoogopgeleiden. Voor de Keniaanse gig-workers blijft de situatie wrang. Velen van hen gebruikten de inkomsten uit de online-industrie om hun eigen families te onderhouden of schulden af te betalen, bij gebrek aan reguliere banen in de publieke of private sector. Nu de digitale uitweg sluit, dreigt voor een hele generatie afgestudeerden opnieuw de economische stilstand.