Wie zich in Berlijn aan een wandeling waagt, staat een balanceeract te wachten. De Duitse hoofdstad heeft al weken te maken met bijzonder lage temperaturen. De gladheid heeft tot overbelaste hulpdiensten geleid.

Om de ijscrisis te bezweren, hief het stadsbestuur het verbod op strooizout tijdelijk op. Maar inmiddels is dat verbod alweer ingesteld, nadat een milieuclub met succes de opheffing had aangevochten.

Anders dan in Nederland, is strooizout in veel Duitse steden verboden. Het veroorzaakt schade aan flora en fauna, en kan gebouwen en infrastructuur beschadigen. In Berlijn kan strooien met zout je eerder duur komen te staan, met een boete tot 10.000 euro. Enkel de stedelijke reinigingsdienst mag bij extreem weer strooizout gebruiken, maar alleen voor autowegen.

Voor de stoep ligt de plicht om de doorgang ijsvrij te houden bij omwonenden. Daar wordt vooral zand en grind voor gebruikt. Dat leidt niet alleen tot vieze schoenen; het heeft ook een beperkt effect. Het biedt grip, maar doet de sneeuw niet smelten.

De gladheid heeft geleid tot overvolle spoedeisendehulpafdelingen. In sommige ziekenhuizen zijn veldbedden neergezet om het hoge aantal uitglijders op te vangen. De brandweer is bijgesprongen vanwege een tekort aan ambulances en zegt de drukste maand ooit te beleven.

"We zitten aan onze limiet", zei SEH-arts Paul Waschk tegen de regionale omroep RBB. Bij hem kwamen op een avond zeventig mensen binnen. "Onder hen relatief veel jongeren, met soms zware verwondingen." De koepelvereniging voor huisartsen in de regio slaat eveneens alarm. "Iedereen staat onder enorme druk", laat een ziekenhuis aan persbureau DPA weten.

De woede richt zich daarbij op het stadsbestuur, dat eerst vooral wees op de verantwoordelijkheid van de inwoners. Burgemeester Wegner (CDU) herinnert Berlijners eraan dat zij de plicht hebben hun stoep ijsvrij te houden. "Als daar iets gebeurt, bent u verantwoordelijk." De afgelopen dagen zijn er tientallen boetes uitgedeeld omdat stoepen niet ijsvrij waren.

Een rondvraag op straat levert veel gefrustreerde reacties op. "Ze schuiven de verantwoordelijkheid voor veiligheid van de burgers van zich af", zegt de student Elias. Anderen wijzen erop dat ook stoepen rond openbare gebouwen spekglad zijn. "Of neem de parken, daar heeft al weken niemand naar omgekeken", zegt een man, die "al zeker twee keer" is uitgegleden.

"We zijn zulke winters gewoon niet meer gewend", zegt de Berlijnse Carola. "Daardoor is het nu zo gevaarlijk." Zelf loopt ze niet, ze schuifelt. "Je weet gewoon niet waar je nog kunt lopen."

Feit is dat de kou al lang aanhoudt. Met een gemiddelde temperatuur van -1,9 graden beleefde Berlijn de koudste januari in zestien jaar. De afgelopen dagen schommelde het kwik tussen de -5 en -10 graden. Vandaag geldt vanwege nieuwe sneeuwval een hernieuwde gladheidswaarschuwing.

Om het gebruik van strooizout te legaliseren, is eigenlijk een wekenlang proces nodig om de wet te wijzigen. Verkeerswethouder Bonde (CDU) kwam echter met een noodverordening. "Het gaat nu om het afwenden van gevaar, daarom moest ik handelen", zei ze.

Milieuclub Nabu vond dat Bonde met die zet onterecht milieuwetgeving omzeilde en begon daarom een zaak. Nabu kreeg gelijk, waarmee het strooien van zout door particulieren per direct weer is verboden.

Voor burgemeester Wegner betekent de gladheidscrisis opnieuw een bestuurlijke misser. De CDU'er ligt al onder vuur, omdat hij na de aanslag op het Berlijnse stroomnetwerk vorige maand een potje ging tennissen. Nu vallen zijn politieke tegenstanders de burgemeester opnieuw aan om zijn gebrekkige crisismanagement.

Ook door zijn eigen coalitiegenoot, de SPD, werd hij hard aangevallen. De Berlijnse SPD-leider verweet Wegner "passief toe te hebben gekeken terwijl Berlijners massaal botten braken". Niet onbelangrijk: dit najaar zijn er verkiezingen en vooralsnog lijkt de Berlijnse CDU, ondanks verlies, de grootste te blijven. De impopulaire Wegner is daarom een geliefd mikpunt.

Op straat glijden de Berlijners ondertussen verder. Een vrouw haalt haar schouders op en komt met een Duits gezegde: "Er bestaat geen slecht weer, alleen slechte kleding." Zij draagt stevige laarzen, geërfd van haar oma. "Dan kom je de dag wel door."