Jaarlijks worden er in Nederland naar schatting 25 tot 50 miljoen drankblikjes zonder statiegeld verkocht. Hoewel er sinds 2023 een statiegeldplicht geldt, blijkt uit onderzoek van EenVandaag dat de illegale import van deze goedkopere blikjes miljoenen euro's oplevert. Deze winsten trekken inmiddels ook de georganiseerde misdaad aan. De handel verloopt grotendeels via Nederlandse webshops en maaltijdbezorgers.

De illegale frisdrankblikjes komen voornamelijk via Denemarken en Duitsland ons land binnen, terwijl de bierblikjes vooral uit Polen afkomstig zijn. Hoewel het importeren van deze blikjes verboden is, is de verkoop en aankoop ervan dat niet. Hierdoor kunnen restaurants en websites de producten probleemloos aanbieden. Dit leidt er volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) toe dat deze specifieke blikjes bovengemiddeld vaak als zwerfafval in de natuur terechtkomen.

ILT-directeur Edwin van Houten spreekt van een illegaal circuit waarin criminelen misbruik maken van een maas in de wet. Hij geeft aan dat de illegale handel al snel om miljoenen euro's draait. Bovendien komen inspecteurs tijdens onderzoeken regelmatig andere strafbare feiten tegen, zoals belastingontduiking en btw-fraude. De inspectie voerde vorig jaar 500 onderzoeken uit en sprak in ongeveer 90 gevallen bedrijven aan. Uiteindelijk zijn er 5 boetes uitgedeeld, wat Van Houten omschrijft als een druppel op een gloeiende plaat.

De verleiding voor handelaren is groot vanwege de aanzienlijke prijsverschillen. Op het Nederlandse platform van het Britse bedrijf Merkandi wordt bijvoorbeeld een vrachtwagen met Duitse colablikjes aangeboden voor 0,37 euro per stuk, terwijl de inkoopprijs in Nederland rond de 0,60 euro ligt. De consumentenwebsite Goedkoopdrank.nl verkoopt eveneens beide varianten, waarbij de blikjes zonder statiegeld structureel goedkoper zijn.

Eigenaar Mike Moore van Goedkoopdrank.nl verklaart dat de goedkope buitenlandse inkoop de belangrijkste reden is voor deze handel, aangezien dit 4 tot 5 euro per tray van 24 blikjes scheelt. Hij geeft toe dat zeker de helft van zijn omzet voortkomt uit de verkoop van blikjes zonder statiegeld. Daarbij benadrukt hij dat hij hiermee de wet niet overtreedt.