Een door kunstmatige intelligentie aangedreven robot heeft voor het eerst op overtuigende wijze menselijke topspelers verslagen in een fysieke sport. De robot, Ace genaamd en ontwikkeld door Sony AI, won drie van de vijf wedstrijden tegen elite tafeltennissers. Tegen professionele spelers moest hij nog zijn meerdere erkennen: daar verloor hij beide duels.
De prestatie geldt als een doorbraak in de robotica. Tafeltennis staat al jaren bekend als een van de moeilijkste tests voor machines, vanwege de combinatie van snelheid, precisie en het vermogen om spin te lezen en te reageren binnen milliseconden.

Tijdens de wedstrijden, gespeeld volgens officiële regels, liet Ace zien dat hij complexe spinballen aankan en zelfs onverwachte situaties, zoals een bal die de rand van het net raakt, razendsnel corrigeert. Eén spectaculaire backspin-return werd door een professionele speler zelfs als “onmogelijk” beschouwd.
Volgens projectleider Peter Dürr is de robot sinds de studie alleen nog maar beter geworden. “We speelden tegen steeds sterkere tegenstanders en versloegen die ook”, aldus de directeur van Sony AI in Zürich.
Waar eerdere AI-doorbraken plaatsvonden in digitale spellen als schaken en poker, ligt de uitdaging hier in de fysieke uitvoering. Beslissingen moeten niet alleen slim zijn, maar ook direct en nauwkeurig worden uitgevoerd door een mechanisch systeem.
Ace maakt daarbij gebruik van een aantal slimme oplossingen. De robot heeft geen mensachtig lichaam, maar een arm met acht gewrichten op een verrijdbare basis. In plaats van ogen gebruikt hij meerdere camera’s die het speelveld vanuit verschillende hoeken analyseren. Door in te zoomen op het logo van de bal kan het systeem razendsnel de rotatie en spin bepalen.
Die vaardigheden zijn grotendeels getraind in simulaties: zo’n 3.000 uur aan virtuele wedstrijden vormden de basis. Toch ging het niet vanzelf. In de beginfase had Ace juist moeite met eenvoudige, trage ballen zonder spin, een zwakte die door menselijke tegenstanders werd uitgebuit.
Dat bevestigt ook elite speler Rui Takenaka. “Bij complexe spin serveerde hij net zo ingewikkeld terug, wat het lastig maakte. Maar bij simpele services kreeg ik een makkelijke bal terug en kon ik het punt domineren.”

Opmerkelijk is ook het psychologische aspect: Ace toont geen emoties, geen lichaamstaal en geen zenuwen bij een stand van 10-10. “Spelers willen de ogen van hun tegenstander zien”, zegt Dürr. “Maar die van Ace zijn overal en verraden niets.”
Toch is niet iedereen overtuigd dat dit direct leidt tot praktische toepassingen. Professor Jan Peters van de Technische Universiteit Darmstadt noemt het project “indrukwekkend”, maar wijst erop dat andere uitdagingen in de robotica, zoals het manipuleren van objecten, nog lang niet zijn opgelost.
Volgens Peters is er meer nodig dan alleen slimme algoritmes. “Voor echte toepassingen is ouderwets ingenieurswerk essentieel.” Tegelijk voorspelt hij een nieuwe doorbraak in de komende tien jaar: een moment dat de impact van ChatGPT uit 2022 kan evenaren of zelfs overtreffen.