Iedere avond vanaf 23.00 uur rijdt deze zomer een karretje met uv-licht over een perceel met lelies in Hijken. Het doel: schimmels aanpakken en daarmee het gebruik van bestrijdingsmiddelen verminderen.
Geen grote spuit, maar een simpel voertuigje van een dikke meter breed en hoog. Foto Het is even wennen voor wie het apparaat met twee lampjes langzaam ziet bewegen over de lelies. Piepend bereikt het autonome hulpmiddel na enkele minuten de overkant, enkele honderden meters verderop.
Het perceel in Hijken is de enige plek in Nederland waar het karretje rijdt. Het is een test van het Hilbrands Laboratorium (HLB) in Wijster, dat zich inzet voor de landbouw van de toekomst.

Onderzoeker Ben Seubring van HLB las erover in een vakblad en ging ermee aan de slag in Drenthe. "Er zijn eerder positieve tests geweest met uien en druiven in Frankrijk", zegt hij. "Het uv-licht schijnt op het gewas en daarmee wordt een schimmel bestreden die in de lelies voorkomt."
Seubring vond lelieteler Dion Veninga bereid mee te doen aan een test. Als zij samen langs een strook met lelies lopen, hebben ze niet lang nodig om de schimmel Botrytis te vinden: een bruin spettertje. De schimmel staat beter bekend als 'vuur' omdat de schimmel zich als een lopend vuurtje verspreidt.

"We gaan onderzoeken welk effect het licht heeft op de schimmel en het gewas", zegt Seubring. "Het kan ook zijn dat de behandeling helemaal niets doet op de schimmel en het gewas beschadigd raakt. Het is dus nog de vraag of het werkt en daar doen we onderzoek naar."
De test van HLB, onderdeel van duurzaamheidproject De Drentse Lelie, is in juli begonnen. Het karretje blijft nog een poosje rijden, tot het gewas in oktober afsterft. HLB houdt in de gaten hoe de schimmel zich ontwikkelt. "We hopen dat het helpt tegen de uitbreiding van de schimmel en dat je daardoor minder bestrijdingsmiddelen nodig hebt."
Drie verschillende stroken
De machine rijdt aan het eind van de avond en in de nacht, omdat dan het beste effect wordt verwacht. Een deel van het veld krijgt elke dag een behandeling, een ander deel een keer per week en weer een ander deel wordt helemaal niet behandeld. Op geen van de stroken worden bestrijdingsmiddelen gespoten.
Teler Veninga is enthousiast, mede door positieve resultaten in andere gewassen. Hij legt uit dat een plant vroeg of laat zal afsterven, maar dat je dat proces zoveel mogelijk probeert uit te stellen. "Als het gewas te vroeg sterft, heb je minder opbrengst. Je wil hem groen houden en laten doorgroeien."
Het apparaat aan het werk zetten, kost Veninga weinig moeite. "We hoeven alleen enkele keren per week de batterijen te verwisselen."

Telers volgen de test met interesse. Niet alleen vanwege de hogere opbrengst bij positieve resultaten, ook omdat sommige bestrijdingsmiddelen op termijn verboden kunnen worden. Daarnaast neemt de maatschappelijke druk om duurzamer te werken toe. Er zijn zorgen over de middelen vanwege de mogelijke negatieve effecten ervan op mens en milieu.
Door mee te werken aan projecten die kunnen leiden tot innovatie wil Veninga laten zien dat hij welwillend is. "We willen graag de stap zetten naar minder bestrijdingsmiddelen. En daar kan deze machine bij helpen."